Azərbaycanda illər əvvəl fəaliyyət göstərmiş xarici kazinolar

2000-ci illərin əvvəlləri idi. Videohostinqlər yenicə yaranır, internet kafelərin sayı artır, evlərdə telefon xəttinə qoşulan modemlərin qəribə səsi eşidilirdi. Baxmaq istədiyimiz filmləri artıq yalnız videokasetlərdən və videomaqnitofonlardan yox, internetə girib film portallarından tapmağa çalışırdıq. Bir filmin açılması bəzən yarım saat çəkir, görüntü ən maraqlı yerdə donur, ekranın ortasında isə qəfil reklam pəncərəsi peyda olurdu.

“Pulsuz fırlat!”

“100 faiz bonus!”

“İndi qeydiyyatdan keç!”

Azərbaycanda bir çox insan xarici onlayn kazinoların adını ilk dəfə məhz həmin reklam pəncərələrindən eşitdi. Bəzən filmi bağlamaq üçün üç ayrı pəncərəni bağlamaq lazım gəlirdi. Birini örtürdün, o biri açılırdı. Qırmızı rəngli “Vulkan” loqosu, yaşıl masa arxasında krupye, rulet çarxı, havada uçan qızıl pullar və “böyük cekpot” vədləri həmin dövr internetinin ayrılmaz hissəsinə çevrilmişdi.

Lakin mühüm bir məqamı əvvəlcədən dəqiqləşdirmək lazımdır. Bu platformaların Azərbaycanda rəsmi filialı və ya yerli kazino lisenziyası yox idi. Ölkədə ənənəvi kazino fəaliyyəti 1998-ci ildən qadağan edilmişdi. Xarici saytlar isə internetin sərhəd tanımadığı dövrdə Azərbaycandan açılır, rus və ya ingilis dilində xidmət göstərir, reklam şəbəkələri vasitəsilə yerli istifadəçilərin də qarşısına çıxırdı. Ona görə onları “Azərbaycanda fəaliyyət göstərən” deyil, daha düzgün ifadə ilə, “Azərbaycandan istifadə edilə bilən və burada tanınan xarici platformalar” adlandırmaq olar.

“Vulkan” – bir reklamdan daha böyük yaddaş

2000-ci illər və sonrakı dövrün rusdilli internetini “Vulkan”sız təsəvvür etmək çətindir. Bu ad əvvəlcə Rusiyada və Şərqi Avropada fəaliyyət göstərən fiziki oyun klubları şəbəkəsi kimi tanınmışdı. Daha sonra internetdə “Vulkan”, “Vulkan Deluxe”, “Vulkan 24”, “Vulkan Platinum” və buna bənzər onlarla sayt peyda oldu.

Məsələnin maraqlı tərəfi odur ki, internetdə “Vulkan” adından istifadə edən bütün saytlar eyni şirkətə aid deyildi. Brendin tanınması o qədər yüksək idi ki, müxtəlif operatorlar və bəzən şübhəli saytlar da eyni ada bənzər domenlərdən istifadə edirdilər. Bir vaxtlar fiziki oyun zallarını xatırladan “Vulkan” tədricən rusdilli internetin ən çox kopyalanan kazino adına çevrildi.

Azərbaycanlı istifadəçilər də onu əsasən film, musiqi, proqram yükləmə və futbol yayımı saytlarında görünən reklamlardan tanıyırdılar. Ekranda qızıl sikkələr tökülür, “cekpot məhz indi partladı” xəbərdarlığı yanıb-sönürdü. Çox adam həmin reklama heç vaxt daxil olmasa belə, “Vulkan” adını yadda saxlamışdı.

Bəlkə də “Vulkan”ı məşhur edən oyunlarından çox, reklamlarının israrı idi. O, internetin qapısını döymürdü, az qala qapını sındırıb içəri girirdi.

William Hill – ingilis adı, rusdilli internetin tanış siması

“William Hill” daha fərqli təsir bağışlayırdı. “Vulkan” parlaq işıqlar, avtomatlar və böyük uduş vədləri ilə yadda qalırdısa, “William Hill” özünü daha ciddi və klassik bukmeker kimi təqdim edirdi.

1934-cü ildə Böyük Britaniyada yaradılan şirkət uzun illər fiziki mərc məntəqələri ilə tanınmışdı. İnternet inkişaf etdikcə onun onlayn idman mərcləri, poker və kazino xidmətləri də genişləndi. 2000-ci illərin ortalarından etibarən “William Hill” adı futbol mərcinə maraq göstərən azərbaycanlıların da qarşısına çıxmağa başladı.

Premyer Liqa, Çempionlar Liqası və milli komandaların oyunları üçün əmsallar axtaran insanlar xarici mərc saytlarını müqayisə edərkən bu brendi görürdülər. O vaxt Azərbaycanda indiki kimi geniş yerli mərc infrastrukturu yox idi. Xarici operatorların əmsalları isə forumlarda, futbol saytlarında və rusdilli proqnoz səhifələrində paylaşılırdı.

“William Hill”in Azərbaycanda rəsmi kazino kimi işlədiyini demək doğru olmaz. Bununla belə, həmin illərdə beynəlxalq mərc bazarını izləyən yerli auditoriya üçün tanış adlardan biri idi. Brendin üstünlüyü də məhz bunda idi: o, özünü sırf kazino kimi deyil, futbolu, at yarışlarını, tennis və başqa idman növlərini əhatə edən köhnə ingilis bukmeker məktəbinin nümayəndəsi kimi göstərirdi.

Casino-on-Net – sonradan 888casino olan köhnə internet əfsanəsi

Bugünkü istifadəçilər onu daha çox “888casino” adı ilə tanıyırlar. Lakin internetin ilk illərində platformanın adı “Casino-on-Net” idi.

1997-ci ildə yaradılan bu sayt onlayn kazino sənayesinin ilk böyük beynəlxalq brendlərindən sayılırdı. “888” rəqəmləri sonradan şirkətin əsas tanınma nişanına çevrildi. Həmin rəqəmlər bəxt, uğur və böyük qazanc təsəvvürü yaradırdı. 2000-ci illərin ortalarında “888.com” yalnız kazino deyil, poker və idman mərcləri ilə də geniş auditoriya topladı.

Azərbaycanda internetdən istifadə edənlərin bir hissəsi “888” adını futbol klublarının formalarında, xarici televiziya yayımlarında və reklam bannerlərində görmüşdü. Rusdilli kazino kataloqlarında da bu platformanın adı tez-tez ilk sıralarda göstərilirdi.

O vaxt saytların dizaynı indiki qədər sakit və minimal deyildi. Ekranda eyni anda rulet, kart, slot, bonus və cekpot təsvirləri görünürdü. “Casino-on-Net” və sonrakı “888casino” həmin qarışıq, rəngarəng internet estetikasının ən tanınmış nümayəndələrindən idi.

InterCasino – real pulla ilk onlayn mərcin simvollarından biri

Bu gün adı gənc istifadəçilərə çox şey deməyə bilər. Ancaq “InterCasino” onlayn kazino tarixində xüsusi yer tutur.

Platforma 1996-cı ildə yaradılmış və real pulla onlayn kazino mərcini qəbul edən ilk operatorlardan biri kimi tanınmışdı. İlk dövrlərdə oyun seçimi indiki minlərlə slotla müqayisədə olduqca məhdud idi. Rulet, bləkcek və bir neçə klassik kazino oyunu internet istifadəçiləri üçün az qala texnoloji möcüzə sayılırdı.

2000-ci illərdə rusdilli kazino icmallarında “InterCasino” adı etibarlılıq və köhnəliklə əlaqələndirilirdi. Azərbaycanda da xarici kazino saytlarını araşdıran istifadəçilər bu brendlə qarşılaşa bilirdilər. Lakin o, “Vulkan” kimi kütləvi reklam aparmadığı üçün daha çox bu sahəyə xüsusi maraq göstərən insanların yadında qaldı.

“InterCasino” bizə internetin nə qədər dəyişdiyini xatırladır. İndi telefon ekranında bir neçə saniyəyə açılan canlı kazino oyunu o illərdə kompüter qarşısında gözlənilən, yavaş internetlə yüklənən qəribə bir yenilik idi.

Casino Tropez – internetdə yaradılmış fransız dəbdəbəsi

“Casino Tropez” 2001-ci ildə fəaliyyətə başlamışdı. Adı Fransanın məşhur Sen-Trope kurortunu xatırlatsa da, bu, internet üzərindən işləyən beynəlxalq platforma idi. Brend öz reklamlarında dəniz sahilini, bahalı avtomobilləri, gecə həyatını və varlı insanların əyləncəsini xatırladan vizuallardan istifadə edirdi.

Azərbaycanlı istifadəçilərin qarşısına daha çox xarici film, oyun və əyləncə saytlarında çıxırdı. “Casino Tropez” reklamı insana sadəcə oyun yox, uzaq və dəbdəbəli bir həyat satmağa çalışırdı. Guya qeydiyyatdan keçən kimi Bakının boz qışından çıxıb Aralıq dənizinin işıqlı gecələrinə düşəcəkdin.

Platformanın arxasında həmin dövrün ən tanınmış kazino proqram təminatçılarından biri olan “Playtech” dayanırdı. Bu səbəbdən onun oyunları başqa kazinolarda görünən bəzi slotlarla eyni texnoloji ailəyə aid idi.

“Casino Tropez” uzun illər fəaliyyət göstərsə də, sonradan əvvəlki nüfuzunu itirdi və köhnə internet kazinoları arasında qaldı. Amma 2000-ci illərin banner reklamlarını xatırlayanlar üçün onun göy və qızılı rənglərlə hazırlanmış görüntüsü hələ də tanışdır.

Betandwin və sonrakı bwin

İlk illərdə onun adı “Betandwin” idi. Ad özü də açıq mesaj verirdi: mərc et və qazan. Şirkət 1997-ci ildə Avstriyada yaradılmış, 1998-ci ildə onlayn mərc saytını açmışdı. 2001-ci ilin sonunda isə kazino xidmətini də təqdim etməyə başladı. 2006-cı ildə brendin adı qısaldılaraq “bwin” oldu.

“Bwin” Azərbaycanda ən çox futbol vasitəsilə tanındı. Avropa klublarının sponsorluqları, televiziya yayımlarında görünən reklam lövhələri və internetdəki idman xəbərləri bu adı yerli azarkeşlərə tanıtdı. Futbola baxan adam kazino ilə maraqlanmasa belə, qara fon üzərində ağ “bwin” yazısını görmüşdü.

Bu platforma idman mərci ilə kazinonu eyni hesabın içərisində birləşdirən yeni dövrün simvollarından idi. İstifadəçi futbol oyununa mərc etdikdən sonra bir düymə ilə rulet və ya slot bölməsinə keçə bilirdi. Sonrakı illərdə əksər beynəlxalq operatorlar da eyni modeli tətbiq etdi.

“Bwin”in yerli lisenziya ilə Azərbaycanda fəaliyyət göstərdiyinə dair əsas yoxdur. Ancaq beynəlxalq sayt kimi uzun müddət regiondan tanınır və rusdilli mərc auditoriyasının istifadə etdiyi brendlər sırasında çəkilirdi.

Starluck və PartyCasino – internetdə “əyləncə gecəsi”

1990-cı illərin sonlarında “Starluck Casino” adı ilə başlayan platforma sonradan “PartyCasino” kimi tanındı. “Party” sözü brendin bütün fəlsəfəsini ifadə edirdi: oyun ciddi maliyyə əməliyyatından çox, rəngli və fasiləsiz əyləncə kimi təqdim olunurdu.

“PartyPoker”in 2000-ci illərin əvvəllərində böyük populyarlıq qazanması bu ailənin digər məhsullarını da tanıtdı. Poker televiziyalarda və internet yayımlarında dəbə mindikcə “Party” adı da bütün dünyaya yayıldı.

Azərbaycanda da pokerə maraq göstərən insanlar “PartyPoker” vasitəsilə “PartyCasino” ilə tanış olurdular. Bu, çox vaxt ayrıca kazino axtarmaqla deyil, bir platformanın daxilində digər bölməyə keçməklə baş verirdi.

Həmin illərdə internetdə poker masası sadəcə oyun yeri deyildi. İnsanlar çatda yazışır, başqa ölkələrdən oyunçularla eyni masada oturduqlarını hiss edir və bunu yeni dünyanın əlaməti kimi qəbul edirdilər. “PartyCasino” da məhz həmin sərhədsiz internet romantikasının məhsulu idi.

Europa Casino – adında bütöv qitə daşıyan platforma

2000-ci illərin ortalarında rusdilli kazino kataloqlarında tez-tez görünən adlardan biri də “Europa Casino” idi. Platforma özünü Avropa üslublu, etibarlı və dəbdəbəli kazino kimi göstərirdi.

Adının yaratdığı təsir sadə idi: “Europa” yazılırdısa, deməli, qarşı tərəfdə nizamlı, imkanlı və etibarlı bir dünya dayanırdı. O illərdə xarici markalara münasibətdə belə psixoloji təsəvvürlər daha güclü idi. İnsanlar bəzən saytın hüquqi məlumatından əvvəl onun dizaynına və adının “xarici səslənməsinə” inanırdılar.

“Europa Casino” da “Casino Tropez” kimi uzun müddət “Playtech” oyunları ilə əlaqələndirilmişdi. Müxtəlif dövrlərdə eyni operator ailəsinə daxil olan bu platformalar oxşar bonuslar, oyunlar və reklam kampaniyaları təklif edirdilər.

Bu gün həmin adların bir hissəsi ya bağlanıb, ya sahibini dəyişib, ya da tamamilə başqa bazarlara yönəlib. Ancaq köhnə forum yazılarında və arxiv kazino siyahılarında “Europa Casino”ya hələ də rast gəlmək mümkündür.

Niyə o illərin kazinoları yadda qaldı?

Bugünkü internet daha sürətli, daha təmiz və daha fərdiləşdirilmiş görünür. Reklamlar artıq istifadəçinin marağını, yaşını, axtarış tarixçəsini və davranışını izləyir. O vaxt isə hər şey daha kobud idi. Futbol xəbəri oxuyana da, mahnı yükləyənə də, film izləyənə də eyni kazino reklamı göstərilirdi.

Amma qəribədir ki, məhz həmin kobud reklamlar insanların yaddaşında daha dərin iz qoydu. “Vulkan”ın yanıb-sönən düymələri, “888”in üç qırmızı rəqəmi, “William Hill”in ciddi ingilis adı, “Casino Tropez”in süni dəbdəbəsi internetin ilk illərinin vizual yaddaşına çevrildi.

Həmin dövrdə xarici sayta daxil olmaq özü bir macəra idi. Kartla ödəniş indiki qədər adi deyildi. Elektron pul kisələri, xarici valyuta hesabları və uzun qeydiyyat formaları lazım gəlirdi. Bəzən istifadəçi pulu yatırmağın yolunu tapır, geri çıxarmağın yolunu isə tapa bilmirdi. Dəstək xidməti rus dilində olmur, məktublara günlərlə cavab verilmirdi.

Bu səbəbdən köhnə xarici kazinolar haqqında xatirələr yalnız qazanc və oyunla bağlı deyil. Onlar dial-up modemlərin, internet kafelərin, pirat film saytlarının, “ICQ” yazışmalarının, ilk elektron poçt ünvanlarının və gecə yarısına qədər kompüter qarşısında oturulan illərin bir hissəsidir.

O reklamlardakı dünyanın gerçək olmadığı sonradan daha aydın göründü. Ekranda hamı qazanır, qızıl pullar fasiləsiz yağır, cekpot hər an kiminsə adına çıxırdı. Real həyatda isə kazino həmişə öz payını götürür, uduzanların səssizliyi reklam çarxlarına düşmürdü.

İndi həmin köhnə bannerlərə baxanda insanda qəribə nostalji yaranır. Kazinoya görə yox, internetin hələ yeni və sirli göründüyü dövrə görə. Hər linkin arxasında başqa dünya varmış kimi hiss etdiyimiz, amma həmin dünyaların hansı qapıya açıldığını tam bilmədiyimiz illərə görə.

Bir vaxtlar filmi yarımçıq saxlayıb ekranı tutan kazino reklamlarını əsəbiləşərək bağlayırdıq. İllər keçdi, filmin adını unutduq, reklamın adını isə xatırladıq.

Azbetsport — VIP kazino bloku

VIP KAZİNOLAR

1 🇦🇿

Vulkan Casino V VIP CASINO