Belçika – İran matçının 0:0 bitməsi ilk baxışdan sensasiya kimi görünə bilər. Çünki kağız üzərində Belçika daha texnikalı heyətə, daha tanınmış futbolçulara və daha çox hücum potensialına malik idi. Amma futbolu yalnız adlarla oxuyanlar üçün bu nəticə təəccüblü idi. Oyunun taktiki məntiqinə, İran futbolunun ümumi xarakterinə və Belçikanın qırmızı kartdan sonrakı davranışına baxanda isə qolsuz heç-heçə tamamilə gözlənilən nəticə idi.
İran futbolunun əsas xüsusiyyəti illərdir dəyişmir: müdafiə intizamı, aşağı temp, rəqibin səbrini pozmaq və oyunu xırda epizodlara bölmək. İran çempionatı da təsadüfən dünyanın ən az qollu liqalarından biri sayılmır. 2025/26 mövsümü üzrə statistikada İran Pro Liqasında oyunların böyük hissəsinin “under” xarakterli olduğu görünür: bir mənbəyə görə həmin mövsüm oyunların 73 faizi 2,5 qoldan aşağı nəticələnib, başqa statistik bazada isə bir çox komandanın ümumi qol ortalaması 2 qol ətrafında və ya ondan aşağı göstərilir. Bu, sadəcə klub futbolunun problemi deyil; həmin futbol məktəbindən çıxan oyunçular milli komandaya da eyni reflekslə gəlirlər – əvvəlcə qapını bağlamaq, sonra fürsət gözləmək.
İran milli komandasında maraqlı məqam odur ki, müdafiə işi yalnız müdafiəçilərin üzərinə düşmür. Hücumçular belə oyunu top arxasında oynamağa, rəqibin ilk pas xəttini bağlamağa və orta blokda sıxlıq yaratmağa öyrəşiblər. Mehdi Taremi kimi hücumçu belə təkcə cərimə meydançasında fürsət gözləyən forvard deyil; o, həm də rəqib müdafiəçilərə təzyiq edən, keçid epizodlarında faul alan, komandanın nəfəs almasına imkan yaradan oyunçudur. Belçika qarşısında da İranın planı məhz bundan ibarət idi: Belçikaya topu vermək, amma rahat zərbə bucaqları verməmək.
Bu baxımdan 2014 Dünya Çempionatındakı Argentina – İran oyunu çox yaxşı nümunədir. O vaxt Argentina heyətində Messi başda olmaqla çox güclü hücum xətti var idi, amma İran 90 dəqiqə boyunca müdafiəni demək olar ki, mükəmməl bağladı. “Reuters” həmin oyunu “Messinin fərdi dahiliyinin İranın kollektiv təşkilatlanmasını son anda sındırması” kimi təqdim etmişdi. “Guardian” da İranın Argentina qarşısında əlavə vaxta qədər dayandığını və Messinin yalnız 90+1-ci dəqiqədə oyunu 1:0-a gətirdiyini yazmışdı. Yəni İranın böyük komandalara qarşı “qapanıb yaşamaq” bacarığı yeni məsələ deyil.
Belçika ilə oyunda da eyni xətt davam etdi. Reuters-in matç hesabatında Belçikanın topa daha çox sahib olduğu, ardıcıl hücum etdiyi, amma İranın möhkəm müdafiəsini yara bilmədiyi qeyd olunur. Ən vacib fiqurlardan biri isə Alireza Beiranvand oldu: o, yeddi seyvlə İranı oyunda saxladı. Guardian da yazır ki, Belçika üstünlük və 15 zərbəyə baxmayaraq qapını aça bilmədi, İran isə Tareminin ofsayda görə ləğv edilən qoluyla və sonrakı keçidlərlə real təhlükə yaratdı.
İran mətbuatında da əsas vurğu məhz müdafiə qəhrəmanlığına və Beiranvandın performansına edildi. İranın aparıcı idman portalı olan “Varzesh3” yazır ki, Beiranvandın parlaq çıxışı komandanın ən önəmli amillərindən biri oldu və qazanılan heç-heçə bütün kollektivin mübarizəsinin nəticəsi kimi qiymətləndirildi. Digər İran nəşri, “Fararu” xəbər portalı isə bu nəticəni “qızıl bir xal” və “nadir müdafiə performansı” kimi xarakterizə etdi. Yəni İran tərəfi üçün bu 0:0 sadəcə növbəti heç-heçə deyil, turnirin gedişinə təsir edə biləcək strateji nəticə kimi qəbul olunurdu.
Belçika mətbuatında isə ton daha narazı idi. Belçikanın tanınmış idman nəşrlərindən biri olan “Nieuwsblad” matçı “frustrerende match” – yəni əsəbi və məyusedici oyun kimi təqdim etdi və “Rode Duivels”in növbəti dəfə qələbə qazana bilməməsini ciddi problem kimi göstərdi. Belçika tərəfi üçün bu nəticə ona görə ağır qəbul olunurdu ki, De Bruyne, Lukaku və Trossard kimi yüksək səviyyəli futbolçuların yer aldığı komanda İranın müdafiə blokunu yarmağı bacarmalı idi. Lakin Belçikanın hücumları çox vaxt lazımi genişlikdən, səbrdən və son ötürmə keyfiyyətindən məhrum qaldı.
Oyunun dönüş nöqtələrindən biri isə Nathan Ngoyun qırmızı kartı oldu. Normalda rəqib 10 nəfər qalanda digər komanda daha çox risk edib qələbəyə getməlidir. Amma burada vəziyyət bir az fərqli idi. Belçika azlıqda qalandan sonra daha çox hesabı itirməməyə, İranın sürətli keçidlərinə imkan verməməyə başladı. İran isə üstünlük qazansa da, tam açılmaq istəmədi. Çünki belə oyunlarda bir səhv bütün turnir hesabını dəyişə bilər. Tareminin ləğv edilən qolu və Belçikanın müdafiə arxasına buraxdığı epizodlar göstərdi ki, İran millisi risk etsə, şans tapa bilərdi, di gəl ki, əgər açıq oynasa, Belçikaya da boşluq verəcəkdi.
Əslində bu oyun belə oxunmalıdır: Belçika topa sahib idi, İran isə oyunun emosiyasına sahib idi. Belçika hücum etmək istəyirdi, amma İran onu rahat hücum etdirmirdi. İran qələbə qazana bilərdi, amma heç-heçənin də strateji dəyərini başa düşürdü. Ona görə son hissədə oyun “kim qol vuracaq?” sualından çox “kim səhv edəcək?” sualına çevrildi. Və beləliklə, Belçika – İran oyununda qolsuz heç-heçə təsadüf deyildi. İran futbolunun aşağı qollu, müdafiəyə meylli təbiəti, milli komandanın kollektiv şəkildə geriyə işləməsi, Beiranvandın seyvləri, Belçikanın yaradıcılıq böhranı və qırmızı kartdan sonra yaranan risk hesabı bu nəticəni hazırladı. Bu, darıxdırıcı 0:0 yox, taktiki baxımdan çox məntiqli 0:0 idi: Belçika qapını açmağa çalışdı, İran isə həmin qapının açarını oyunun sonuna qədər gizli saxladı.
Bunlar da maraqlıdır
