Azarkeşlər arasında ən çox müzakirə olunan mövzulardan biri də budur. Xüsusilə favorit komanda gözlənilmədən xal itirdikdə və ya hansısa futbolçu çox zəif oyun nümayiş etdirdikdə sosial şəbəkələrdə dərhal belə fikirlər səslənir: “Yəqin oyuna pul qoyub”, “Qəsdən uduzdular”, “Bunlar mərc oynayıblar”. Bəs peşəkar futbolçular həqiqətən öz oyunlarına mərc edirlərmi?
Rəsmi qaydalara görə cavab xeyrdir. FIFA, UEFA və demək olar ki, bütün milli futbol federasiyaları futbolçuların, məşqçilərin, hakimlərin və klub əməkdaşlarının iştirak etdikləri yarışlara mərc etməsini qəti şəkildə qadağan edir. Bu qadağa yalnız öz komandasının qələbəsinə deyil, rəqibin qələbəsinə, heç-heçəyə, qol sayına, ilk qolu vuracaq futbolçuya, sarı və qırmızı vərəqələrə qədər bütün mərc bazarlarını əhatə edir.
Bunun səbəbi sadədir. Futbolçu oyunun nəticəsinə birbaşa təsir edə bilən şəxsdir. Əgər o, nəticədən maliyyə qazancı əldə edə bilirsə, yarışın ədalət prinsipi şübhə altına düşür. Məhz buna görə peşəkar futbolçu üçün hətta kiçik məbləğdə mərc belə ciddi intizam pozuntusu hesab olunur.
Lakin bu, mövzunun yalnız görünən tərəfidir.
Ən çox verilən suallardan biri də budur: “Bəs futbolçu öz adı ilə yox, dostunun, qardaşının və ya qohumunun hesabı vasitəsilə mərc etsə necə?”
Nəzəri baxımdan bu mümkündür. Tarixdə məhz belə üsullardan istifadə etməyə çalışan şəxslərlə bağlı araşdırmalar aparılıb. Bəzi hallarda futbolçuların öz hesablarından deyil, yaxın çevrələrinin və ya üçüncü şəxslərin hesablarından mərc oynadığı iddiaları ortaya çıxıb. Məhz buna görə bu gün futbol federasiyaları və hüquq-mühafizə orqanları təkcə mərc hesablarını deyil, pul köçürmələrini, telefon əlaqələrini və şübhəli maliyyə əməliyyatlarını da araşdırırlar.
Bununla belə, bu faktın mövcudluğu o demək deyil ki, hər zəif oyunun arxasında belə bir hadisə dayanır. Əksər hallarda sosial şəbəkələrdə səsləndirilən ittihamların heç biri sübuta yetirilmir. Futbolda zəif oyun, yorğunluq, taktiki səhvlər, motivasiya çatışmazlığı və psixoloji təzyiq kimi onlarla amil var. Buna görə də yalnız nəticəyə baxaraq “mərc oynayıblar” demək düzgün yanaşma deyil.
Son illərdə futbol dünyasında mərc qaydalarını pozduqları üçün cəzalanan tanınmış futbolçular da olub. İngiltərə millisinin hücumçusu İvan Toni yüzlərlə futbol oyununa mərc etdiyi üçün uzunmüddətli diskvalifikasiya aldı. İtaliya millisinin futbolçuları Sandro Tonali və Nikolo Facioli də futbol mərcləri ilə bağlı qayda pozuntularına görə aylarla futboldan uzaqlaşdırıldılar. Maraqlıdır ki, onların oyun nəticələrini bilərəkdən dəyişdirdiyi sübut olunmamışdı. Sadəcə futbol oyunlarına mərc etmələri belə ciddi cəza üçün kifayət etdi.
Bukmeker şirkətləri də bu mövzuda əvvəlkindən xeyli həssas davranırlar. Bu gün demək olar ki, bütün lisenziyalı operatorlar şübhəli mərc axınını avtomatik izləyən sistemlərdən istifadə edir. Əgər hansısa aşağı liqa oyununda və ya konkret hadisəyə qeyri-adi həcmdə pul qoyularsa, bu barədə məlumat həm federasiyalara, həm də müvafiq nəzarət qurumlarına ötürülə bilər. Bəzi hallarda araşdırmalar aylarla davam edir.
Peşəkar futbolçular üçün belə riskə getmək isə çox baha başa gələ bilər. Bir tərəfdə milyonlarla dollar dəyərində müqavilələr, sponsorluq gəlirləri və uzun illərin zəhməti, digər tərəfdə isə bir neçə uğurlu mərc kuponu dayanır. Tutulduqları halda onları təkcə uzunmüddətli diskvalifikasiya deyil, bəzi ölkələrdə cinayət məsuliyyəti də gözləyə bilər.
Bəli, nəzəri olaraq bəzi şəxslər dostlarının və ya qohumlarının hesablarından istifadə etməyə cəhd göstərə bilərlər. Lakin bu, həm qayda pozuntusu, həm də ciddi hüquqi risk daşıyan hərəkətdir və belə halların aşkar edilməsi üçün futbol federasiyaları ilə mərc şirkətləri arasında geniş əməkdaşlıq mövcuddur. Buna görə də hər gözlənilməz nəticəni dərhal “satılmış oyun” və ya “futbolçu mərc edib” kimi qiymətləndirmək düzgün deyil. Belə iddialar yalnız konkret sübutlar əsasında irəli sürülə bilər, əks halda onlar sadəcə fərziyyə olaraq qalır.
Bunlar da maraqlıdır
